petraΠολιτιστικός Σύλλογος Αηδημητρινών Θεσσαλονίκης
"H Πέτρα"

 

Ήθη - Έθιμα

 

Χριστούγεννα 24-25 Δεκεμβρίου

 

Την παραμονή των Χριστουγέννων η νοικοκυρά σφάζει το κοτόπουλο για να φτιάξει το Χριστουγεννιάτικο «τσιουβρά» (σούπα με ρύζι) και τη σκορδαλιά με αντένη (ξύδια από κορόμηλα), επίσης ετοιμάζει και τα Χριστουγεννιάτικα γλυκοκορόμηλα και γλυκίσματα, δηλαδή κουλούρια και κουραμπιέδες, και κάνει και γενική καθαριότητα.

Το πρωί των Χριστουγέννων μόλις βγει ο πρώτος άνθρωπος της οικογενείας, παίρνει μια πέτρα απ’ την αστρέχα του σπιτιού και την τοποθετεί στη φωτιά του σπιτιού. Η πέτρα βρίσκεται εκεί μέχρι την ημέρα των φώτων.

Μετά την εκκλησία, η νοικοκυρά προσφέρει στην οικογένεια ένα πλατάρι και ζωμό από κοτόπουλο. Τρώνε λίγο πλατάρι «για να πετάξ’ ν απ’ τ’ χαράτσ’ για ντ’ γέννηση τ’ Χριστού καθώς ήρθε η γέννηση του Χριστού».

Αμέσως στρώνεται το Χριστουγεννιάτικο τραπέζι με σούπα και σκορδαλιά. Παίρνουν τη «ζαμάρα» (κόκαλο του στήθους της κότας) και την παρατηρούν. Αν έχει τρύπα, κάποιος θα πεθάνει, αν είναι στραβή, υπάρχει κάποιος «στραβός» στο σπίτι και αν έχει σακούλα, τότε θα έλθουν πολλά χρήματα στο σπίτι.

Επίσης, παρατηρούν τη «διχάλα» κόκαλο του στήθους που μοιάζει με V. Αυτό το ρίχνουν στη φωτιά λέγοντας το όνομα μιας εγκύου της οικογένειας. Έτσι, αν η διχάλα κλείσει θα γεννήσει κορίτσι κι αν ανοίξει θα γεννηθεί αγόρι.

Μετά το φαγητό γίνεται το σφάξιμο του γουρουνιού «χοιροσφάκι». Μια παρέα 4-5 ατόμων σφάζουν το γουρούνι. Μόλις βάζουν το μαχαίρι στο «καρύδι» (στο λαιμό) η νοικοκυρά φέρνει ένα θυμιατήρι με κάρβουνα και λιβάνι και το περνάει τρεις φορές πάνω από το ζώο και μετά ρίχνουν τα κάρβουνα στην πληγή. «Αυτό το κάνουμε γιατί οι Τούρκοι το εχν’ καταραμένον κι εμείς το ευλογούμε και το τρώμε».

Μόλις το σφάζουν τα παιδιά περιμένουν να πάρουν τη «φούσκα» (την ουροδόχο κύστη του ζώου), όπου βάζουν ένα ξύλινο στόμιο και τη χρησιμοποιούν σαν μπαλόνι. Μετά το σφάξιμο η νοικοκυρά ετοιμάζει τη «σουγλημάδα» κρέας από το μάγουλο και από την πλάτη (ψαρονεύρι) ψημένο στη σούβλα με λεμόνι και ρίγανη.

Ο παιδιακός, το ποδαρικό είναι ένα άλλο έθιμο των Χριστουγέννων. Γίνεται με άτομο εκτός της οικογένειας, το οποίο μπαίνει στο σπίτι με το δεξί πόδι, παίρνει λίγο αλάτι, το ρίχνει στη φωτιά και ανακατεύοντάς την με το «τσιμπίδι» λέγει: «έρχομαι και γειά σας, φέρνω και γειά σας, παντεχένω κορίτσια, νύφες, γαμπροί, βόδια, μπλάρια, κότες, πρόβατα…». Κατόπιν τον κερνάει η νοικοκυρά ένα κέρμα και γλυκό.

 

Τα Κάλαντα

Τα κόλιαντα: Τα «κόλιαντα» αρχίζουν στις 12 τα μεσάνυχτα.

Μετά το χτύπημα της καμπάνας από τα παιδιά, μαζεύονται όλοι οι νέοι στην πλατεία του χωριού και όλοι μαζί ξεκινούν για να επισκεφθούν τα σπίτια του χωριού.

Μπροστά πηγαίνει το «αστέρι» (μια ανέμη τυλιγμένη σε χρωματιστές κόλλες χαρτί και μέσα μια λαμπάδα αναμμένη) και οι άλλοι από πίσω κρατώντας «ματσούκες και τρουβάδες» και τραγουδούσαν:

 

«Κόλιαντα κι μέλλιαντα κι ντούμου ντούμου λάκκου
κάτσι σήκου κόκκου τώρα κι’ του χρόνου»
και «Χριστός γεννάται κι’ χαρά στον κόσμο κόλλιαντα»
κι ο νοικοκύρης του σπιτιού χίλια χρόνια να ζήσει
να ζήσει να ξενητευθεί και πίσω να γυρίσει».

 

Τα κόλλιαντα θεωρούνται σα συχαρίκια για τη γέννηση του Χριστού. Η νοικοκυρά του σπιτιού δίνει χρήματα στο παιδί που φέρει το αστέρι (τα χρήματα αυτά θα τα προσφέρει στην εκκλησία) και στα άλλα παιδιά προσφέρει σύκα, ξυλοκέρατα (χαρούπια) κάστανα, κορόμηλα, καλαμπόκι βρασμένο με ζάχαρη και καρύδια. Αφού επισκεφθούν όλα τα σπίτια, μαζεύονται πάλι στην Πλατεία του χωριού προσφέρουν τα χρήματα στην εκκλησία, κτυπάνε την καμπάνα και μετά φεύγουν για τα σπίτια τους.

ΕκτύπωσηΗλεκτρονικό ταχυδρομείο